Interview

"Je wilt zo diep mogelijk in de longen doordringen"

Interview met Prof. Dr. W. van Aalderen, kinderarts, gespecialiseerd in longaandoeningen zoals astma, bij kinderen - afgenomen voor www.astma-copd.nl en www.kinderastma.nl zomer 2008


Klik hier om dit interview uit te printen


Prof. Dr. W. van Aalderen

Hoe kun je weten of een kind astma heeft?

De huisarts zal als eerste de ziektegeschiedenis van het kind uitzoeken door de ouders hiernaar te vragen. Hoe ernstig zijn de klachten en wat zijn de uitlokkende factoren waarop het kind reageert met hoesten of benauwd zijn. Dus wanneer worden de klachten erger. Heeft het kind al eerder medicijnen gekregen waarop het goed reageerde? Daarna zal elke dokter een lichamelijk onderzoek doen om te kijken of hij bij het kind aanwijzingen kan vinden of het kind astma heeft.

Kinderen tot 6 jaar

Jonge kinderen hebben vaak steeds terugkomende klachten van hoesten, piepen, en kortademigheid. Bij de meeste kinderen gaan deze klachten vanzelf weer over. Deze kinderen hebben geen astma. Maar ongeveer 40% van deze hoestende en piepende jonge kinderen blijft last houden van deze klachten en krijgt astma. Omdat het niet mogelijk is om op deze jonge leeftijd de kinderen die echt astma hebben te onderscheiden van de kinderen waarbij de klachten al op jonge leeftijd overgaan is in vakkringen afgesproken dat men zich beperkt tot de zogenaamde symptoom-diagnose. Je benoemt dus wat het kind heeft. Wel moet aan de ouders uitgelegd worden dat de prognose van deze jonge kinderen, wat betreft het krijgen van astma, dus niet zeker is. Je moet als dokter dus voorzichtig zijn omdat je niet weet of dit kind astma gaat krijgen of niet.

Oudere kinderen

Als een kind van 6 jaar of ouder steeds terugkomende klachten heeft van hoesten, piepen, kortademigheid, en het opgeven van slijm, dan is de kans wel heel groot dat zoín kind astma heeft. Daar moeten de ouders dus goed op letten.

Het blijkt uit onderzoek, weet Prof. van Aalderen dat ouders vaak heel moeilijk kunnen benoemen wat nou piepen is en het moeilijk vinden om dat goed te herkennen.

Bij oudere kinderen zal er vaak longfunctie-onderzoek gedaan worden. Er zal eventueel ook allergie-onderzoek gedaan worden als dat naar voren komt uit de klachten die het kind heeft. Samen met de gegevens over de klachten kan een dokter een goede diagnose stellen.

Als je allergisch bent dan moet je eigenlijk aan drie dingen voldoen:

  1. je moet een allergeen hebben waar je op reageert. Dat allergeen moet ook aanwezig zijn. (op de Noordpool heb je geen graspollen!)
  2. er moet een orgaan zijn dat op dat allergeen reageert. Dus bijvoorbeeld je neus als je graspollen-allergie hebt, of je longen als je astmatisch bent
  3. je afweer-apparaat ook moet reageren. Dat is de reden dat er bij een huisarts of een ziekenhuis een bloedtest of een huidtest gedaan wordt. Hier wordt gekeken of je er ook daadwerkelijk op reageert

Naast een allergie kan je ook astma hebben. Astma geeft klachten als hoesten, piepen, kortademigheid. Daarnaast kunnen astmatische kinderen ook slijm opgeven.

Behandelen

Als een kind echt last van astma heeft, moet het behandeld worden. We hebben hier landelijk afspraken over gemaakt met de huisartsen en de specialisten.

De huisartsen weten dat ze bij een bepaald klachtenpatroon een bepaalde behandeling moeten instellen. Voor kinderartsen is dat eigenlijk precies hetzelfde. Als een kind maar heel af en toe klachten heeft dan hebben we afgespoken om dat met luchtwegverwijders te doen. Als je vaak die kortwerkende middelen gebruikt, dan is het verstandiger om ook het onderliggende ontsteking te behandelen. Dat kan met inhalatie corticosteroÔden (ICS).

InhalatiecorticosteroÔden

Veel ouders zitten met de vraag of inhalatiecorticosteroÔden schadelijk zijn voor hun kind. Vroeger werden corticosteroÔden vooral in tabletvorm gegeven. Wanneer deze prednisontabletten langdurig ingenomen worden zorgen ze voor ernstige bijwerkingen. Kinderen worden hierdoor onder andere in hun groei geremd.

InhalatiecorticosteroÔden hebben dezelfde ontstekingsremmende effecten, maar de moleculen zijn iets anders en ze worden lokaal, in de longen, toegediend in veel lagere doseringen. We hebben met deze middelen al sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw ervaring. Als deze middelen in een normale dosering worden gegeven, zijn het uiterst veilige middelen.

Overigens worden deze middelen pas gegeven als er daadwerkelijk sprake is van astma, of tenminste een sterke verdenking hierop.

Langdurig behandelen bij duidelijke indicatie

Met deze middelen wordt pas begonnen als er een duidelijke indicatie is. Als een arts te weinig resultaat ziet, moet hij/zij zich zich afvragen of dit wel de goede weg is. De klachten kunnen soms ook door andere aandoeningen veroorzaakt worden. Dan moet er worden nagegaan wat dan wel de oorzaak is.

Als de diagnose astma eenmaal duidelijk is gesteld, is het normaal dat een kind een aantal jaren met een inhalatie corticosteroÔd wordt behandeld. Langdurige behandeling met inhalatiecorticosteroÔden leidt ertoe dat de symptomen een heel eind teruggedrongen worden en soms helemaal verdwijnen. De longfunctie verbetert vaak tot normaal. Het allerbelangrijkste is misschien nog wel dat het aantal hele ernstige astma-aanvallen een heel eind teruggedrongen is.

Overgroeien van astma?

Als ouder hoop je dat het kind het wel een keertje overgroeit. Bij een aantal kinderen gebeurt dat inderdaad. Met name bij kinderen waarbij het astma niet ernstig is zie je dat vlak voor hun puberteit de klachten een heel stuk verminderen. Naar het natuurlijk beloop van astma bij kinderen is veel onderzoek naar gedaan, o.a. in Groningen. Bij de kinderen met wat ernstiger astma zie je dat ze oudere leeftijd toch vaak nog wel weer klachten ontwikkelen.

Hoe diep kan een geneesmiddel in de longen komen

De longen zien eruit als een soort boom met allemaal zijtakken die steeds kleiner en fijner worden. Bij een kind zijn deze vertakkingen natuurlijk kleiner en fijner dan bij volwassenen.

Met name bij kleine kinderen hebben middelen met kleine deeltjes een potentieel voordeel. Er zijn een aantal studies gedaan met een longmodel van een klein kind waaruit blijkt dat de hoeveelheid medicijn met kleine deeltjes beter in de longen komt. Wat je bij astma wilt, is dat het ontstekingsproces van de luchtwegwand vanaf de luchtpijp tot aan de longblaasjes behandeld wordt. Je wilt dus zo diep mogelijk in de longen doordringen.

Welke inhaler is voor het kind het gemakkelijkst?

Het allerbelangrijkste van een inhaler is dat de karakteristieken bekend zijn van de inhaler zelf en van de deeltjes die eruit komen, onder verschillende omstandigheden. Daar is door sommige farmaceutische bedrijven veel werk aan verricht. Sommige inhalatoren hebben hele goede karakteristieken en zijn goed onderzocht, anderen zijn minder goed of niet onderzocht. Met name bij kleine kinderen is het inhaleren van geneesmiddelen erg gecompliceerd en lukt dat vaak slecht.

Soorten inhalers

Er zijn verschillende soorten inhalers. Zo zijn er de zogenaamde ĎdosisaŽrosolení. Dit zijn spuitbusjes, waarbij er een wolkje vrijkomt als je ze indrukt. Het nadeel van zoín wolk is dat hij er heel vaak met een enorme snelheid uitkomt, waardoor het moeilijk is om alles direct in te ademen. Om deze reden wordt de aŽrosol gebruikt met een voorzetkamer. De geÔnhaleerde dosis wordt dan over meerdere ademteugen verdeeld. Voor kleine kinderen zijn er voorzetkamers met een gezichtsmasker; voor oudere kinderen zijn er modellen met een mondstuk.

Natuurlijk vind geen enkel kind het leuk om een grote Ďtoeterí op de bagagedrager mee naar school te moeten nemen. Hier kies je dus voor een kleine voorzetkamer of een ademgestuurde aŽrosol.

Ademgestuurde aŽrosolen

Er zijn inhalers die reageren op het moment dat er wordt ingeademd, ademgestuurde aŽrosolen. Dat zijn goede inhalers, omdat de inhalatie niet gecoŲrdineerd hoeft te worden. Het geneesmiddel komt vanzelf op de juiste plek, diep in de longen. Deze inhalers zijn geschikt voor kinderen vanaf een jaar of 6 Š 7.

Droogpoederinhalers

Ook zijn er inhalers waar het geneesmiddel in poedervorm geÔnhaleerd moet worden. Nederland is een land waar van oudsher heel veel poeder gebruikt wordt. Dit zijn op zich goede inhalers, maar je moet voldoende kracht hebben om zoín inhaler leeg te zuigen. Kleine kinderen kunnen dat niet. We hebben afgesproken dat we kinderen beneden de 7 jaar hier niet mee behandelen.

Is er nog iets wat wij vergeten zijn en wat u wel aan onze lezers kwijt wilt?

Het is enorm belangrijk dat ouders weten wat het astma van hun kind inhoudt, dat ze symptomen herkennen en goed weten hoe en wanneer medicijnen gegeven moeten worden. Als het kind wat groter is, is het belangrijk dat het zelf ook weet hoe het met zijn of haar astma om moet gaan zodat hij/zij er het minste last van heeft.

InhalatiecorticosteroÔden zullen de komende jaren de hoeksteen van de behandeling blijven. Er zal in de nabije toekomst wel gewerkt blijven worden aan verdere verbetering van de middelen en aan het gebruiksgemak van de inhalatoren; daar is nog veel winst te behalen.

Klik hier om dit interview uit te printen

(advertenties)
Print deze pagina uit Print deze pagina
Voeg Kinderastma.nl toe aan je favorieten! Favorieten
(advertenties)